DALKOZCA - TÜRKÇE SÖZLÜK

   
Abariii Aman Allahım
Aba Abla
Abanın Ablasının
Abdes bozma Tuvalet ihtiyacını giderme
Abuca Amca
Acans Radyo haberleri
Adam Kadının eşine seslenme biçimi
Ağa Ağabey, abi
Ağanın Abisinin, kendisinden küçüğe hitap etme biçimi
Akıtma Yağda kızartılan hamur
Ala garga Saksağan
Allah mustahakını versin İlahi, sen yokmusun sen!
Allasen Allahını seversen
Aldıgel Getir, al getir
Alma Elma
Alma şaklamak Elma kesmek
Amanin Aman Allahım, aman yarabbi!
Amasgele Bir çeşit elma türü
Amel olmak İshal olmak
Anadut Bir çeşit tarım aleti
Anagıız Anne, anneciğim
Anay manzul anay Seni gidi seni!
Anay veran anay Seni gidi seni!
Angara ekmee Şehir ekmeği, francala, fırın ekmeği
Angare İmece
Abtulla Abdullah
Aptuş Abdullah'ın kısaltması
Arap Çok esmer, kara
Arduç bödüsü Ardıç kozalağı
Ark Açık su yolu, su kanalı
Ars Gelincik
Fasulyeli ya da patatesli bulgur pilavı
Ateşi,ocağı,lambayı gaçurmak Söndürmek ya da kısmak
Avlağa Çit
Avlu Evin önendeki duvarla kapalı üstü açık bahçe
Avuz İneğin doğum sonrasında, koyu kıvamdaki ilk sütü
Aydın Ayçiçeği
Azarmuk Azarlama, paylama
Azık Nevale, yiyecek
Baba ocağı Baba evi
Badı gibi olmak Şişman, şişmanlık
Badıl badıl Yalınayak yürümek
Bağırdak Bardak
Bakale Buraya bak, hele bir bak!
Bakraç Kova
Bana görset Bana göster!
Basak Mevdiven
Basakbaşı Merdivenbaşı
Bayır Yokuş, rampa
Baytar Veteriner
Bedduva etmek Ahını almak
Beli bırkı kırılmak Çok yorulmak
Bencileyin Bana göre, benim düşünceme göre
Besimet Bir çeşit ekmek
Bıçkı Ağaç saplı, tırtıklı bağ çakısı
Bıldır Bu sene, bu yıl
Bızaa Buzağı
Bızalamak İneğin doğurması
Bi gaççuk Bir kaşık, az bir şey
Bi gıdım Azıcık
Bi gısım Bir avuç
Bihamla Hemen, bir hamlede, aniden
Bilemeyon Bilemiyorum
Bilmeyimiyon Bilmiyor musun
Bilmeyon Bilmiyorum
Bilmeyon ku Bilmiyorum ki!
Bisleğeç Ekmeği saç üzerinde pişirirken ters-düz etmeye yarayan ağaç gereç
Bite yazmak Az kalsın bitiyordu, bitmek üzere
Bitikdaha, bitekdaha Bir kere daha, yeniden
Bodur Bodur
Bondi Küçük su kabı, ağaçtan yapılmış bidon
Boyudevrülessi Kahrolası
Boyudevrülmeyessi Kahrolmayası
Böyükbuba Büyükbaba
Börtmek, Börttürmek Haşlamak, bir taşım kaynatmak
Buba Baba
Bu yannı Bu taraf
Bucak Bir çeşit banyo
Bunculayın Bunun gibi
Bundan keyli Bundan sonra
Burma Eneme, iğdiş etme
Buzalacı Büyükbaş hayvanın gebe olması
Bük Böğürtlen
Bürgün Öbürsü gün
Bütündene Çorbalık, aşurelik buğday
Canavar Kurt
Canı az Cimri, tahammülsüz, acıya dayanıksız
Canım cerem kalmadı Çok yoruldum, gücüm kalmadı
Cember Tülbentten başörtüsü
Cere Güç, kuvvet, takat
Cıbır Yoksul, parasız-pulsuz, çulsuz
Cımbırt Küçük üzüm salkımı
Cıngar Kavga, gürültü
Cırcır Fermuar
Cıt kada Azıcık, bir parça
Cibiliyetsiz Ahlaksız, soysuz
Cimcük Çimdik
Cingan Çingene
Civci Kümes hayvanlarının yavrusu
Cizleme Yağlı bir çeşit ekmek
Cöğüz Ceviz
Cöğüz öşmek Cevizin içini oymak
Cuğara Sigara
Çakıl Taştan örülmüş duvar
Çakıldak Çok konuşan kadın
Çaluklamak Karıştırmak, yoklamak
Çaput Bez parçası
Çay kaynatma Çay demleme, çay yapma, hazırlama
Çayda yıkanmak Çayda yüzmek
Çeküç Çekiç
Çepiş Erkek keçi yavrusu
Çetik Çocuk ayakkabısı
Çılpı Budanan ağaçların ince dalları, ince dal parçası
Çırpıdak Hemen, birdenbire, çabucak
Çıştaklı Bir çeşit ekşi elma türü
Çifte Çift namlulu av tüfeği
Çiftkırma Çift namlulu av tüfeği
Çiy olmak Hamlamak
Çolak Solak, sol elini kullanan
Çolak Eli kolu tutmayan
Çomak Sopa, değnek
Çomar Köpek
Çon Kalça, but
Çotura Su kabı
Çöğdürmek Çiş yapmak
Çökelez Sincap
Çömez Kısa boylu
Çükündür Pancar
Daban Kalın çam tahta
Dabıl dabıl Çıplak ayakla yürümek
Dam Ahır
Darabul Şenliklerde yakılan büyük ateş
Datlı Bal
Davar Küçükbaş hayvan, küçük baş hayvan sürüsü
Dayak Ata, eşeğe yük sarmak için kullanılan yardımcı kazık
Dedüttüme Dedittirme, söyletme
Deeh At ve eşeğe hareket etme emri
Deeyon Diyorsun, söylüyorsun
Deeyon Diyorum, söylüyorum
Deeze Teyze
Değdümek Değdirmek
Değmen Değirmen
Demin Az önce
Dene pakla Barbunya
Depmek Ayakla bir şeye vurmak, tekme atmak
Depmük Tekme
Desdi Testi
Devek Sebze dalı
Devrülessi Kızarak azarlama
Devrülmiyessi Severek azarlama
Dımbıdak, Dombudak Pat diye, birden bire, apansız
Dımdım etmek Damlamak
Dıngırdatmak İşletmek, dalga geçmek
Dışdıbak Dişbudak ağacı
Dibek İçinde ekin dövülen oyuk taş
Dibil dibil Yavaş yavaş, usul usul
Dibine darı ekmek Bitirmek
Dide Dede
Diğnelmek Ayakta durmak
Dilleme Arkasından lafını etme, dedikodu
Dillik Rahat
Dillik Vermek Rahat vermek, rahat bırakmak
Dingilbaş Takla atmak
Diren Bir çeşit tarım aleti
Dokumak Sıkıkla ağaçtan meyve indirmek
Domatis Domates
Dombudak Pat diye, birdenbire, apansız
Donuz Domuz
Donuzluk etmek Yaramazlık yapmak
Dooha Kağnıya (oküz arabası) yada sabana koşulu öküzlere durma emri
Door çüüş Eşeğe durma emri
Döl Yaşına girmemiş küçük baş hayvan yavrusu
Döl-davar Küçükbaş hayvan sürüsü
Döş Göğüs, sine, bağır
Döşek Yatak
Dullamak Durulamak
Düğüne okumak Düğüne davet etmek
Düşeyazmak Az kalsın düşmek, düşme tehlikesi atlatmak
Ebe Küçük, kısa, büyümemiş
Ebe Nine, babaanne, anneanne
Ebegalmış Büyüyememiş, küçük kalmış, gelişememiş
Ebemekmeee Madımak
Ecinci çarpar Cin çarpar
Eğşi hamur Ekmek mayası
Ekmek etmek Ekmek yapmak
Ekmek mendili Sofra bezi
Ekmek yimek Yemek yemek, öğün
Ellehem Sanırım
Ellik Eldiven
Emme Ama
Encük Köpek yavrusu
Entari Bayan elbisesi
Ereçil Reçel
Erişmek Yetişmek, ulaşmak
Ermeyessi Kahrolası, baş belası!
Esger Asker
Essah Gerçekten, sahi
Eşemek Çiş yapmak
Eşmek Kazmak
Etmek Yapmak, ekmek ettim, ekmek yaptım
Ey Efendim
Eylen Bekle
Eylenme Bekleme, oyalanma, dalga geçme
Eyseri Büyük çivi
Eysiran Hamur teknesini kazma aleti
Ezavet olmak Musallat olmak
Faasit Kötü kadın
Fatiş Fatma, Fatoş
Ferik Piliç
Fırdak Birden bire, süratle
Fışkı Havyan pisliği
Fıydıttırmak İşten kaçmak, kaytarmak
Fistan Kadın elbisesi
Fişeklemek Kışkırtmak
Fişne Vişne
Fitlemek Birisini birisi aleyhine kışkırtmak, tahrik etmek
Folluk,Holluk Tavuğun yumurtlayacağı yere elle konulan yumurta
Gaah Kağnıya ya da sabana koşulu öküzlere hareket emri
Gabak Kabak
Gabarmak Kabadayılık yapmak
Gabuk pakla Kışın yemek için kurutulmuş fasulye
Gağşak İyi durumda değil, kötürüm
Gahretmek Kederlenmek
Gahrine gitmek Kahretmek, içerlemek
Gakışmak Hayvanların dövüşmesi
Gakuşlamak İtmek, etelemek
Galbur Elek
Galkmazına yat Son yattığın olsun
Gancık Köpek, eşek gibi hayvanların dişisi
Gancıklık etmek Erkekçe davranmamak
Gandumak Kandırmak
Ganmak Doymak, bıkmak (suya ganmak)
Gapak Kabak
Garadut Ahududu
Gara tencere Ocakta odun ateşi ile yemek pişirmeye yarayan tencere
Garagış Sert kış
Garaguş Kartal
Garalastik Lastik ayakkabı
Gasim Kasım
Gaşuk Kaşık
Gaşuklaa Kaşıklık, çatal-kaşık koymaya yarayan kutu
Gatık Katık
Gatır gibi olmak Sağlam, dayanıklı olmak
Gatiyyen Kesinlikle, katiyen
Gavi Sağlam
Gavilleşmek Sözleşmek
Gavlağan Çınar
Gavuç olmak Fıtık olmak, fıtığı çıkmak
Gavur gibi Acımasız, vicdansız kişi
Gavurga Özellikle kışın çerez olarak yenen kavrulmuş buğday, mısır
Gavuşmak Birleşmek
Gavut Dövülmüş kavurgaya toz şeker eklenerek yapılan yiyecek
Gaybanda İşe yaramaz kişi
Gayın Kayın birader
Gayınna Kayınvalide
Gayış Pantolon kemeri
Gayış gibi Kirli, pasaklı
Gayış pantolon Pantolon kemeri
Gaynata Kayınpeder
Gaysı Kayısı
Gazel Kurumuş sebze dalı, yaprakları
Gebiçim Keçileri çağırma emri
Geh bili Kümes hayvanlarını çağırma emri
Gelemeyon Gelemiyorum
Gelive Gelir misin
Gelmeymuyon Gelmiyor musun
Getü Geti
Geveleme Ağızda evirip çevirme (geveleyip durma da söyle)
Geygel İnce, çıtı - çınpı
Gezik Hayvan otlama sırası
Gıcı Çam kozalağı
Gıdım gıdım Az az
Gımçı Kızılcığı makbul ince değnek
Gındırgaç Dönme özelliği olan bir çeşit tahteravelli
Gınga Yeşil kabuğu ayrılmış ceviz
Gınga etmek Cevizin yeşil kabuğunu ayırmak
Gıngı Yeşil kabuğu soyulmuş ceviz
Gıpır gıpır Hareketli, yerinde duramayan
Gırkmak Küçük baş hayvanların yününü kırpmak
Gısmak Sıkışmak
Gıstumak Sıkıştırmak
Gış evi Kışın oturulan, soba kurulmuş oda
Gıymatlı Değerli,kıymetli
Gız garı Erkeğin karısına seslenme şekli
Gız gibi Yeni,gıcır gıcır
Gız gurusu Evlenememiş,evde kalmış kız
Gızansamak Dişi hayvanların çiftleşmek için erkek istemesi
Gideyazmak Az kalsın gidiyordu
Gidişmek Kaşınmak
Goca adam Yaşlı adam
Gocagarı Yaşlı kadın
Gocamak Yaşlanmak
Gocuk Kaban, pardesu
Gof İçi boş,göründüğü gibi değil
Gofur Kendini beğenen, kibirli
Gonşu Komşu
Goruk Olmamış üzüm, ham üzüm
Goruk Ham üzüm
Goşmak Hayvanı arabaya bağlamak
Goşum Hayvanın araba yada düvene bağlanmasına yarayan deri, kayış
Göbel Erkek çocuğunu azarlama sözü
Göbü İnce bazlama
Göce Çorbalık çekilmiş buğday
Göcen Tavşan yavrusu
Göğüslük Okul önlüğü ya da yakası, yakalık
Gömgök Ham, olgunlaşmamış meyva
Gön Büyükbaş hayvan derisi
Götcenmi Götürecekmisin
Götün Götün Geri geri, arka arka
Götüüve Götürüver
Gövlez Köpek Yavrusu
Göynek Gömlek, içlik
Gözen Çilli
Gudurmak Sinirlenmek, azmak
Gulü Hindi
Gulü yımırtası Hindi yumurtası
Gumbil Patates
Gundak Yeni doğmuş kedi yavrusu, bebeğin bezlerle belenmesi, sarılması
Gunnaacı Hamile hayvanlar, kedi köpek gibi
Gunnamak Kedi-köpeğin doğurması
Gurşun gibi olmak Ağır olmak
Guş gibi Ağır değil, pek hafif
Gücünü üzmek Canını sıkmak, moralini bozmak
Güdük Kısa
Güğüm Madeni su kabı
Gümele Kulübe
Günülemek Kıskanmak
Gürük Kuluçkaya yatan anne tavuk
Gütmek Hayvan otlatmak
Güvenmek Sevinmek
Güveyi Damat
Güz, Güzün Sonbahar
Haa Evet
Halipreem Halilibrahim
Hamullu ekmek Bazlama
Hamur Erişte,ev makarnası
Hamur yazmak Hamur açmak
Hapazla Avuçla
Hareket Deprem
Hartdak Tam Olarak
Havan İçinde ceviz, sarımsak dövülen mutfak eşyası
Hayat Salon, üst kattaki tüm odaların kapılarının açıldığı salon.
Helke Genelde içine süt sağılan saplı metal kap
Herek Bir çeşit kazık
Hergetmek Dinlendirmek, nadasa bırakmak
Herkil İçinde ekin saklanan ağaç anbar
Heşelek Elma,armut gibi meyvelerin yenmeyen çekirdekli bölümü
Hey Büyük sepet
Heybe İki gözlü torba
Heydermek Sağa ya da sola kaymak, dengesi bozulmak
Hınkırmak Burnunu temizlemek için sümkürmek
Holdurhoş Paldır-küldür, hesapsız hareket
Horageçmek Birşeyin istendiği gibi olması
Horkudak yemek İştahla,afiyetle,hızla yemek yemek
Horuz Horoz
Höppü Bir çeşit düdük
Irahat Rahat, konforlu
Iramazan Ramazan
Irıza Rıza
Iscak Sıcak
Isıtma tutmak Ham meyva yenmesi sonucu rahatsızlık
Ismayıl İsmail
İbo İbrahim
İçdonu Külot
İçgüveyi Baba evinde değil, kız evinde oturan damat
İdare Gazyağı ile yanan Kandil
İleğen Leğen, elle çamaşır yıkamak için kullanılan yayvan kap
İnahtar Anahtar
İndüğü gün Geçen gün
İndüğün Önceki gün
İnek yağı Tereyağ
İnişte Enişte
İpreem İbrahim
İrecep Recep
İresim Fotoğraf
İrezil Rezil
İstiğfar etmek Kusmak
İşkillenmek Şüphelenmek
Karabaş Köpek
Karakaçan Eşek, merkep
Kart Düğün davetiyesi
Kelem Lahana
Kemre Gübre
Kerata Yaramaz sevimli çocuk
Kerhanacı Yaramaz çocuk
Kerti Ağaçta yapılan çentik
Kertmek Yontmak
Kesek Sert toprak parçası
Keş Bir çeşit süt ürünü
Kındap,Kınnap Sicim, ip
Kiren Kızılcık
Kişelemek Kovalamak, kaçırmak
Kocaoğlan Ayı
Koruk Olmamış üzüm, ham üzüm
Kömüş Manda, camız, camış
Kötülemek Hastalanmak
Kurugapçuk Sıska, dokunsan yıkılacak
Küflü Evde kalmış,yaşı geçmiş,evlenememiş kız
Küllük Sigara tablası
Kürtün Kar yığını
Küskü gibi Çok ağır
Lambayı gaçurmak Lambayı söndürmek, kısmak
Laylon Naylon, naylon ayakkabı
Lemi Öyle mi
Lüküs Lüks lambası
Macar gibi olmak Sağlıklı olmak, yüzünden kan damlamak
Madırga Taş kırmaya yarayan keski, kalın çivi
Mağsuzdan Şakadan
Mal Büyük baş hayvan
Mal gibi bakmak Aval aval bakmak
Manzul veran Yaramaz, baş belası!
Maraz Hasta, çelimsiz, suratsız
Masuzdan Yalandan, şakadan
Maşraba Saplı su içme kabı
Mayıs Taze, hayvan pisliği
Mehemsemek Önemsemek
Mektep Okul
Mevlüde okumak Mevlüde davet etmek
Mevlüt Mevlid
Mezer Mezar
Mıh Nal çivisi
Mındar Ziyan olmuş, işe yaramaz, yenmez hayvan
Mıstık Mustafa
Mıymıntı Uyuşuk, beceriksiz
Mintan Gömlek
Misir Mısır
Montkemer Mont
Motur Traktör
Mudana etmemek İhtiyaç duymamak,kimseye ihtiyaç duymamak
Muzurluk Yaramazlık
Nalet Uğursuz, iyilik bilmeyen
Namazlağa Seccade
Nemben Ne biliyim, nereden bileyim
Ocağı gaçurmak Ocağı söndürmek, kısmak
Odun etmek Odun kesmek,kışlık odun hazırlamak
Odun,kömür vurmak Sobaya,ateşe odun,kömür atmak
Oğşalamak Ovalamak
Oklaaç Oklava
Okumak Davet etmek ( Düğüne okumak,düğüne davet etmek )
Öbül Öbül Sürüne sürüne
Öcük Azıcık, birazcık
Öcükedive Biraz anlat, lafla
Önnüğün körü Yok daha neler
Örük Erik
Öte git İleriye git, biraz uzaklaş
Pakla Fasulye
Palaz Keklik yavrusu
Palazlanmak Büyümek, gelişmek
Pantul Pantalon
Patadiz Patates
Patoz Harman makinası
Pelit Meşe
Peşkir Havlu
Pığtı Bir çeşit hamur tatlısı
Piran Oğlak ya da kuzu ile yapılan kebap, tandır
Pistan Kedi yavrusu
Pörtlek Patlak gözlü
Pür Çam yaprağı
Püsküüt Büsküvi
Rahmet Yağmur
Ramuk Römork
Saabı olmak Sahibi olmak
Sabun Tozu Toz deterjan
Samırsak Sarımsak
Sandık Elma kasası
San vurmak Soğuk vurması
Sarıyemiş Şeftali
Sarmak Keyiflenip zevk almak (pek sardı-çok zevkliydi)
Sarmak Zevkli, eğlenceli olmak
Sayı mı Gerçek mi
Sedir Tahta oturak, oturak
Sele Kağnı ile saman taşımaya yarayan sepet
Seme Aptal, uyanık olmayan
Sen beni bildin mi? Beni tanıyabildin mi?
Seni dıngırdadıyo Seninle alay ediyor, kafa buluyor!
Sergen Raf
Seyin Hüseyin
Sıhye Atlı sağlık mumuru
Silkmek Ağacı sallayıp meyvasını düşürmek
Soğulcan Solucan
Somet Hüsamettin, Somettin
Sormak Emmek
Sormuk Bebekler için çeşit yalancı meme
Sufra Sofra
Südük Sidik
Şaklamak Elma vb.meyveleri ikiye bölmek
Şartolsun ki İnan ki
Şeher Şehir
Tabahna Bulgur dövmeye yarayan düzenek
Talla Tarla
Tek kırma Tek namlulu av tüfeği
Tekne İçinde hamur mayalanan ağaç kap
Telaşe memuru Çok telaşlı kişi
Temek Tavukların kümese girip çıktıkları delik
Temsil Gençlerin oynadığı oyun, tiyatro
Temsili Örneğin, mesela
Tesbük Tesbih
Tez Acele
Tinyoz Titiz
Tokaç Çamaşır yıkamakta kullanılan ağaç
Tonç Seki, taraça
Tosbağa Kaplumbağa
Tuylumuna Rasgele, bilmeden
Tülücem Tüylü
Tünek Gizlenecek, saklanacak yer
Uğuguşu Puhu, gece kuşu
Uğunmak Havale geçirmek
Upruk Su kabı
Urba Elbise
Urgan Halat, kalın ip
Uşak devşek Çoluk çocuk
Üçetek Otantik kadın kıyafeti
Ümük Boğaz, gırtlak, imik
Ürgendire Öküzleri dürtmek için kullanılan,ucuna mıh takılmış sırık
Ürüya Rüya
Ürüzgar Rüzgar
Varmak Ulaşmak
Veran Kötü (Anay Veran Anay)
Vıtvıdık Bıldırcın
Vızır vızır etmek Şikayet etmek, kafa şişirmek
Yaba Bir çeşit tarım aleti
Yağlanguç Ekmekleri yağlamaya yarayan mutfak aleti
Yağsimek Özenmek, gıpta etmek
Yalandan Şakadan, gerçek değil, uydurma
Yamaniyettim Oh olsun, canıma değsin!
Yamaniyiettim Oh olsun, çok iyi oldu
Yamaniyihas etmek Çok iyi oldu (kızılarak söylenir, ettiğini buldun dercesine)
Yangabuz Yanar-döner, güvenilmez kişi
Yanıllı Böğür, sırtın bir kısmı
Yapamayon Yapamıyorum
Yaprak Asma, üzüm yaprağı
Yarım Buğday ölçü birimi
Yarışmak Koşmak
Yaslağaç Hamur açmak için kullanılan tahta
Yayık gibi Biçimsiz, garip bir şişmanlık
Yaz evi Yazın oturulan oda
Yazı Ova, düzlük
Yazma Baş örtüsü
Yel gelmek Vücudun bir yerine ağrı girmesi
Yemeği çıkarmak Tepsideki yemeğin sonunu bitirmek
Yemiş İncir
Yeter galan Tamam artık, oldu, yeter artık
Yılar, yular Hayvanın başına bağlayıp çekip götürmeye yarayan ip
Yımırta Yumurta
Yoğurt çalmak Yoğurt mayalamak
Yonma Yontmak
Yufka ekmek Lavaş
Yuğmak,yumak Yıkamak
Yuka Derin olmayan, sığ
Yülümek Traş etmek
Yüznumara Tuvalet
Zağar Av köpeği
Zati Zaten
Zerhoş Sarhoş
Zıbın Genellikle kadınların içlerine giydikleri yünden içlik
Zıngıdak Birden, aniden, zınk diye
Zırnık Azıcık
Zırnık koklatmamak Hiçbir şey vermemek
Zimin gibi Çok ağır
Zombul İri yarı
Zorunan Zoraki

Bunu paylaş !

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn